Después de esto,Μετὰ ταῦταJesúsὁ Ἰησοῦςse fueἀπῆλθενal otro ladoπέρανdel marτῆς θαλάσσηςde Galilea,τῆς Γαλιλαίαςel de Tiberíades.τῆς Τιβεριάδος
Yδὲloαὐτῷseguíaἠκολούθειuna gran multitud,ὄχλος πολύςporqueὅτιveíanἐθεώρουνlas señalesτὰ σημεῖαqueἃhacíaἐποίειen los enfermos.ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων
YδὲJesúsἸησοῦςsubióἀνῆλθενal monte,εἰς τὸ ὄροςyκαὶse sentabaἐκάθητοallíἐκεῖcon sus discípulos.μετὰ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν
Yδὲestabaἦνcercaἐγγὺςla Pascua,τὸ πάσχαla fiestaἡ ἑορτὴde los judíos.τῶν Ἰουδαίων
EntoncesοὖνJesús,ὁ Ἰησοῦςalzandoἐπάραςlos ojosτοὺς ὀφθαλμοὺςyκαὶviendoθεασάμενοςqueὅτιuna gran multitudπολὺς ὄχλοςveníaἔρχεταιhacia él,πρὸς αὐτὸνdiceλέγειa Felipe:πρὸς Φίλιππον«¿De dóndeΠόθενcompraremosἀγοράσωμενpanesἄρτουςpara queἵναcomanφάγωσινestos?».οὗτοι
Peroδὲdecíaἔλεγενestoτοῦτοpara probarlo,πειράζων αὐτόνporqueγὰρélαὐτὸςsabíaᾔδειlo queτίiba aἔμελλενhacer.ποιεῖν
FelipeΦίλιπποςleαὐτῷrespondió:ἀπεκρίθη«DoscientosΔιακοσίωνdenariosδηναρίωνde panἄρτοιnoοὐκlesαὐτοῖςbastanἀρκοῦσινpara queἵναcada unoἕκαστοςrecibaλάβῃun poco».βραχύ τι
Leαὐτῷdiceλέγειunoεἷςde sus discípulos,ἐκ τῶν αὐτοῦ μαθητῶνAndrés,Ἀνδρέαςel hermanoὁ ἀδελφὸςde Simón Pedro:Σίμωνος Πέτρου
«HayἜστινaquíὧδεun muchachoπαιδάριονqueὃςtieneἔχειcinco panesπέντε ἄρτουςde cebadaκριθίνουςyκαὶdos pescados;δύο ὀψάριαperoἀλλὰ¿quéτίesἐστινestoταῦταpara tantos?».εἰς τοσούτους
Jesúsὁ Ἰησοῦςdijo:εἶπεν«HaganΠοιήσατεque la genteτοὺς ἀνθρώπουςse recueste».ἀναπεσεῖνYδὲhabíaἦνmucha hierbaχόρτος πολὺςen el lugar.ἐν τῷ τόπῳSe recostaron,ἀνέπεσανpues,οὖνlos hombres,οἱ ἄνδρεςen númeroτὸν ἀριθμὸνde unosὡςcinco mil.πεντακισχίλιοι
Jesús,ὁ Ἰησοῦςpues,οὖνtomóἔλαβενlos panesτοὺς ἄρτουςy,καὶhabiendo dado gracias,εὐχαριστήσαςlos repartióδιέδωκενa los que estaban recostados;τοῖς ἀνακειμένοιςy lo mismoκαὶ ὁμοίωςde los pescados,ἐκ τῶν ὀψαρίωνcuantoὅσονquerían.ἤθελον
Yδὲcuandoὡςquedaron llenos,ἐνεπλήσθησανdiceλέγειa sus discípulos:τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ«RecojanΣυναγάγετεlos pedazosτὰ κλάσματαque sobraron,περισσεύσανταpara queἵναnoμήse pierdaἀπόληταιnada».τι
Los recogieron,συνήγαγονpues,οὖνyκαὶllenaronἐγέμισανdoce cestasδώδεκα κοφίνουςcon los pedazosκλασμάτωνde los cinco panesἐκ τῶν πέντε ἄρτωνde cebadaτῶν κριθίνωνqueἃsobraronἐπερίσσευσανa los que habían comido.τοῖς βεβρωκόσιν
La gente,οἱ ἄνθρωποιpues,οὖνal verἰδόντεςla señalσημεῖονqueὃhabía hecho,ἐποίησενdecía:ἔλεγον«Esteὅτι Οὗτόςesἐστινde verdadἀληθῶςel Profetaὁ προφήτηςque vieneὁ ἐρχόμενοςal mundo».εἰς τὸν κόσμον
Jesús,Ἰησοῦςpues,οὖνsabiendoγνοὺςqueὅτιiban aμέλλουσινvenirἔρχεσθαιyκαὶllevárselo por la fuerzaἁρπάζειν αὐτὸνparaἵναhacerloποιήσωσινrey,βασιλέαse retiróἀνεχώρησενotra vezπάλινal monteεἰς τὸ ὄροςélαὐτὸςsolo.μόνος
YδὲcuandoὩςllegóἐγένετοla tarde,ὀψίαsus discípulosοἱ αὐτοῦ μαθηταὶbajaronκατέβησανal mar,ἐπὶ τὴν θάλασσαν
yκαὶsubiendoἐμβάντεςa una barca,εἰς πλοῖονibanἤρχοντοal otro ladoπέρανdel mar,τῆς θαλάσσηςa Capernaúm.εἰς ΚαφαρναούμYκαὶyaἤδηhabía oscurecido,σκοτία ἐγεγόνειyκαὶJesúsὁ Ἰησοῦςtodavía noοὔπωhabía venidoἐληλύθειa ellos.πρὸς αὐτοὺς
Yτεel marἥ θάλασσαse encrespabaδιεγείρετοporque soplabaπνέοντοςun vientoἀνέμουfuerte.μεγάλου
Habiendo remado,ἐληλακότεςpues,οὖνunosὡςveinticincoεἴκοσι πέντεoἢtreintaτριάκονταestadios,σταδίουςvenθεωροῦσινa Jesúsτὸν Ἰησοῦνandandoπεριπατοῦνταsobre el marἐπὶ τῆς θαλάσσηςyκαὶacercándoseἐγγὺς γινόμενονa la barca,τοῦ πλοίουyκαὶtuvieron miedo.ἐφοβήθησαν
Peroδὲélὁlesαὐτοῖςdice:λέγει«Soyεἰμιyo;Ἐγώnoμὴtengan miedo».φοβεῖσθε
Querían,ἤθελονpues,οὖνrecibirloλαβεῖν αὐτὸνen la barca,εἰς τὸ πλοῖονyκαὶenseguidaεὐθέωςla barcaτὸ πλοῖονllegóἐγένετοa la tierraἐπὶ τῆς γῆςadondeεἰς ἣνiban.ὑπῆγον
Al día siguiente,Τῇ ἐπαύριονla multitudὁ ὄχλοςque estabaὁ ἑστηκὼςal otro ladoπέρανdel marτῆς θαλάσσηςvioεἶδονqueὅτιallíἐκεῖnoοὐκhabíaἦνotra barcaἄλλο πλοιάριονmás queεἰ μὴuna,ἕνyκαὶqueὅτιJesúsὁ Ἰησοῦςnoοὐhabía entradoσυνεισῆλθενen la barcaεἰς τὸ πλοῖονcon sus discípulos,τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦsino queἀλλὰsus discípulosοἱ μαθηταὶ αὐτοῦse habían idoἀπῆλθονsolos.μόνοι
Peroἀλλὰllegaronἦλθενunas barcasπλοιάριαde Tiberíadesἐκ Τιβεριάδοςcercaἐγγὺςdel lugarτοῦ τόπουdondeὅπουcomieronἔφαγονel panτὸν ἄρτονdespués de que el Señor dio gracias.εὐχαριστήσαντος τοῦ κυρίου
Así que,οὖνcuandoὅτεla multitudὁ ὄχλοςvioεἶδενqueὅτιJesúsἸησοῦςnoοὐκestabaἔστινallí,ἐκεῖniοὐδὲsus discípulos,οἱ μαθηταὶ αὐτοῦsubieronἐνέβησανellosαὐτοὶa las barcasεἰς τὰ πλοιάριαyκαὶfueronἦλθονa Capernaúmεἰς Καφαρναοὺμbuscandoζητοῦντεςa Jesús.τὸν Ἰησοῦν
YΚαὶal encontrarloεὑρόντες αὐτὸνal otro ladoπέρανdel mar,τῆς θαλάσσηςleαὐτῷdijeron:εἶπον«Rabí,Ῥαββί¿cuándoπότεllegasteγέγοναςaquí?».ὧδε
Jesúsὁ Ἰησοῦςlesαὐτοῖςrespondióἀπεκρίθηyκαὶdijo:εἶπεν«En verdad,Ἀμὴνen verdadἀμὴνlesὑμῖνdigo:λέγωmeμεbuscanζητεῖτέnoοὐχporqueὅτιvieronεἴδετεseñales,σημεῖαsinoἀλλ’porqueὅτιcomieronἐφάγετεde los panesἐκ τῶν ἄρτωνyκαὶse saciaron.ἐχορτάσθητε
Trabajen,ἐργάζεσθεnoμὴpor la comidaτὴν βρῶσινque se pierde,τὴν ἀπολλυμένηνsinoἀλλὰpor la comidaτὴν βρῶσινque permaneceτὴν μένουσανpara vida eterna,εἰς ζωὴν αἰώνιονla cualἣνlesὑμῖνdaráδώσειel Hijoὁ υἱὸςdel Hombre;τοῦ ἀνθρώπουporqueγὰρa esteτοῦτονlo ha selladoἐσφράγισενel Padre,ὁ πατὴρDios».ὁ θεός
Leπρὸς αὐτόνdijeron,εἶπονpues:οὖν«¿QuéΤίharemosποιῶμενparaἵναhacerἐργαζώμεθαlas obrasτὰ ἔργαde Dios?».τοῦ θεοῦ
Jesúsὁ Ἰησοῦςrespondióἀπεκρίθηyκαὶlesαὐτοῖςdijo:εἶπεν«EstaΤοῦτόesἐστινla obraτὸ ἔργονde Dios:τοῦ θεοῦqueἵναcreanπιστεύητεen aquel queεἰς ὃνélἐκεῖνοςenvió».ἀπέστειλεν
Entoncesοὖνleαὐτῷdijeron:εἶπον«¿QuéΤίseñal,σημεῖονpues,οὖνhacesποιεῖςtú,σὺpara queἵναveamosἴδωμενyκαὶteσοιcreamos?πιστεύσωμέν¿Qué obra haces?τί ἐργάζῃ
Nuestros padresοἱ πατέρες ἡμῶνcomieronἔφαγονel manáτὸ μάνναen el desierto,ἐν τῇ ἐρήμῳcomoκαθώςestá escrito:ἐστιν γεγραμμένονPanἌρτονdel cieloἐκ τοῦ οὐρανοῦlesαὐτοῖςdioἔδωκενa comer».φαγεῖν
EntoncesοὖνJesúsὁ Ἰησοῦςlesαὐτοῖςdijo:εἶπεν«En verdad,Ἀμὴνen verdadἀμὴνlesὑμῖνdigo:λέγωno esοὐMoisésΜωϋσῆςquien les ha dadoδέδωκεν ὑμῖνel panτὸν ἄρτονdel cielo,ἐκ τοῦ οὐρανοῦsino queἀλλ’mi Padreὁ πατήρ μουlesὑμῖνdaδίδωσινel verdaderoτὸν ἀληθινόνpanτὸν ἄρτονdel cielo.ἐκ τοῦ οὐρανοῦ
Porqueγὰρel panὁ ἄρτοςde Diosτοῦ θεοῦesἐστινel que bajaὁ καταβαίνωνdel cieloἐκ τοῦ οὐρανοῦyκαὶdaδιδοὺςvidaζωὴνal mundo».τῷ κόσμῳ
Leπρὸς αὐτόνdijeronεἶπονentonces:οὖν«Señor,Κύριεdanosδὸς ἡμῖνsiempreπάντοτεeste pan».τοῦτον τὸν ἄρτον
Jesúsὁ Ἰησοῦςlesαὐτοῖςdijo:Εἶπεν«YoἘγώsoyεἰμιel panὁ ἄρτοςde la vida;τῆς ζωῆςel que vieneὁ ἐρχόμενοςa míπρὸς ἐμὲde ningún modoοὐ μὴtendrá hambre,πεινάσῃyκαὶel que creeὁ πιστεύωνen míεἰς ἐμὲde ningún modoοὐ μὴtendrá sedδιψήσειjamás.πώποτε
Peroἀλλ’ya les dijeεἶπον ὑμῖνqueὅτιmeμεhan vistoκαὶ ἑωράκατέyκαὶnoοὐcreen.πιστεύετε
Todo lo queπᾶν ὃel Padreὁ πατὴρmeμοιdaδίδωσίνvendráἥξειa mí;πρὸς ἐμὲyκαὶal que vieneτὸν ἐρχόμενονa mí,πρός μεde ningún modoοὐ μὴlo echaréἐκβάλωfuera.ἔξω
Porqueὅτιhe bajadoκαταβέβηκαdel cielo,ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦnoοὐχparaἵναhacerποιῶmi voluntad,τὸ θέλημα τὸ ἐμὸνsinoἀλλὰla voluntadτὸ θέλημαdel queτοῦmeμεenvió.πέμψαντός
Yδέestaτοῦτοesἐστινla voluntadτὸ θέλημαdel queτοῦmeμεenvió:πέμψαντόςqueἵναde todo lo queπᾶν ὃmeμοιha dadoδέδωκένnoμὴpierdaἀπολέσωnada,ἐξ αὐτοῦsino queἀλλὰloαὐτὸresuciteἀναστήσωen el último día.τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ
Porqueγάρestaτοῦτοesἐστινla voluntadτὸ θέλημαde mi Padre:τοῦ πατρός μουqueἵναtodo el queπᾶς ὁveθεωρῶνal Hijoτὸν υἱὸνyκαὶcreeπιστεύωνen élεἰς αὐτὸνtengaἔχῃvida eterna,ζωὴν αἰώνιονyκαὶyoἐγὼloαὐτὸνresucitaréἀναστήσωen el último día».τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ
Murmuraban,Ἐγόγγυζονpues,οὖνlos judíosοἱ Ἰουδαῖοιde él,περὶ αὐτοῦporqueὅτιhabía dicho:εἶπενYoἘγώsoyεἰμιel panὁ ἄρτοςque bajóὁ καταβὰςdel cielo.ἐκ τοῦ οὐρανοῦ
Yκαὶdecían:ἔλεγον«¿NoΟὐχesἐστινesteοὗτόςJesús,Ἰησοῦςel hijoὁ υἱὸςde José,Ἰωσήφcuyoοὗpadreτὸν πατέραyκαὶmadreτὴν μητέραnosotrosἡμεῖςconocemos?οἴδαμεν¿Cómoπῶςdiceλέγειahora:νῦνHe bajadoκαταβέβηκα ὅτιdel cielo?».Ἐκ τοῦ οὐρανοῦ
JesúsἸησοῦςrespondióἀπεκρίθηyκαὶlesαὐτοῖςdijo:εἶπεν«NoΜὴmurmurenγογγύζετεentre ustedes.μετ’ ἀλλήλων
Nadieοὐδεὶςpuedeδύναταιvenirἐλθεῖνa míπρός μεsiἐὰνel Padreὁ πατὴρque me envióὁ πέμψας μεnoμὴloαὐτόνatrae;ἑλκύσῃy yoκἀγὼloαὐτὸνresucitaréἀναστήσωen el último día.ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ
Está escritoἔστιν γεγραμμένονen los Profetas:ἐν τοῖς προφήταιςYΚαὶseránἔσονταιtodosπάντεςenseñadosδιδακτοὶpor Dios.θεοῦTodo el queπᾶς ὁha oídoἀκούσαςdel Padreπαρὰ τοῦ πατρὸςyκαὶha aprendidoμαθὼνvieneἔρχεταιa mí.πρὸς ἐμέ
Noοὐχqueὅτιalguienτιςhaya vistoἑώρακένal Padre,τὸν πατέραsinoεἰ μὴel que vieneὁ ὢνde Dios;παρὰ τοῦ θεοῦesteοὗτοςha vistoἑώρακενal Padre.τὸν πατέρα
En verdad,ἀμὴνen verdadἀμὴνlesὑμῖνdigo:λέγωel que creeὁ πιστεύωνtieneἔχειvida eterna.ζωὴν αἰώνιον
Yoἐγώsoyεἰμιel panὁ ἄρτοςde la vida.τῆς ζωῆς
Los padres de ustedesοἱ πατέρες ὑμῶνcomieronἔφαγονel manáτὸ μάνναen el desierto,ἐν τῇ ἐρήμῳyκαὶmurieron.ἀπέθανον
Esteοὗτόςesἐστινel panὁ ἄρτοςque bajaὁ καταβαίνωνdel cielo,ἐκ τοῦ οὐρανοῦpara queἵναunoτιςcomaφάγῃde élἐξ αὐτοῦyκαὶnoμὴmuera.ἀποθάνῃ
Yoἐγώsoyεἰμιel panὁ ἄρτοςvivoὁ ζῶνque bajóὁ καταβάςdel cielo;ἐκ τοῦ οὐρανοῦsiἐάνalguienτιςcomeφάγῃde este pan,ἐκ τούτου τοῦ ἄρτουviviráζήσειpara siempre;εἰς τὸν αἰῶναyκαὶ δὲel panὁ ἄρτοςqueὃνyoἐγὼdaréδώσωesἐστινmi carne,ἡ σάρξ μούporὑπὲρla vidaτῆς ζωῆςdel mundo».τοῦ κόσμου
Discutían,Ἐμάχοντοpues,οὖνlos judíosοἱ Ἰουδαῖοιentre sí,πρὸς ἀλλήλουςdiciendo:λέγοντες«¿CómoΠῶςpuedeδύναταιesteοὗτοςdarnosδοῦναι ἡμῖνa comerφαγεῖνsu carne?».τὴν σάρκα αὐτοῦ
Jesús,ὁ Ἰησοῦςpues,οὖνlesαὐτοῖςdijo:εἶπεν«En verdad,Ἀμὴνen verdadἀμὴνlesὑμῖνdigo:λέγωsiἐὰνnoμὴcomenφάγητεla carneτὴν σάρκαdel Hijoτοῦ υἱοῦdel Hombreτοῦ ἀνθρώπουyκαὶbebenπίητεsu sangre,αὐτοῦ τὸ αἷμαnoοὐκtienenἔχετεvidaζωὴνen ustedes.ἐν ἑαυτοῖς
El que comeὁ τρώγωνmi carneμου τὴν σάρκαyκαὶbebeπίνωνmi sangreμου τὸ αἷμαtieneἔχειvida eterna,ζωὴν αἰώνιονy yoκἀγὼloαὐτὸνresucitaréἀναστήσωen el último día.τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ
Porqueγὰρmi carneἡ σάρξ μουesἐστιverdaderaἀληθήςcomida,βρῶσιςyκαὶmi sangreτὸ αἷμά μουesἐστιverdaderaἀληθήςbebida.πόσις
El que comeὁ τρώγωνmi carneμου τὴν σάρκαyκαὶbebeπίνωνmi sangreμου τὸ αἷμαpermaneceμένειen mí,ἐν ἐμοὶy yoκἀγὼen él.ἐν αὐτῷ
Así comoκαθὼςmeμεenvióἀπέστειλένel Padreὁ πατὴρque vive,ζῶνy yoκἀγὼvivoζῶpor el Padre,διὰ τὸν πατέραasí tambiénκαὶel queὁmeμεcomeτρώγωνviviráκἀκεῖνος ζήσειpor mí.δι’ ἐμέ
Esteοὗτόςesἐστινel panὁ ἄρτοςque bajóὁ καταβάςdel cielo;ἐξ οὐρανοῦnoοὐcomoκαθὼςel quecomieronἔφαγονlos padres,οἱ πατέρεςyκαὶmurieron;ἀπέθανονel que comeὁ τρώγωνeste panτοῦτον τὸν ἄρτονviviráζήσειpara siempre».εἰς τὸν αἰῶνα
Estoταῦταdijoεἶπενenseñandoδιδάσκωνen una sinagogaἐν συναγωγῇen Capernaúm.ἐν Καφαρναούμ
Muchos,Πολλοὶpues,οὖνde sus discípulos,ἐκ τῶν αὐτοῦ μαθητῶνal oírlo,ἀκούσαντεςdijeron:εἶπαν«DuraΣκληρόςesἐστινesta palabra;ὁ λόγος οὗτος¿quiénτίςpuedeδύναταιescucharla?».αὐτοῦ ἀκούειν
PeroδὲJesús,ὁ Ἰησοῦςsabiendoεἰδὼςen sí mismoἐν ἑαυτῷqueὅτιsus discípulosοἱ μαθηταὶ αὐτοῦmurmurabanγογγύζουσινde esto,περὶ τούτουlesαὐτοῖςdijo:εἶπεν«¿EstoΤοῦτοlosὑμᾶςhace tropezar?σκανδαλίζει
¿Y qué,pues,οὖνsiἐὰνvenθεωρῆτεal Hijoτὸν υἱὸνdel Hombreτοῦ ἀνθρώπουsubirἀναβαίνονταadondeὅπουestabaἦνantes?τὸ πρότερον
El Espírituτὸ πνεῦμάesἐστινel que da vida;τὸ ζῳοποιοῦνla carneἡ σὰρξnoοὐκaprovechaὠφελεῖpara nada.οὐδένLas palabrasτὰ ῥήματαqueἃyoἐγὼlesὑμῖνhe habladoλελάληκαsonἐστινespírituπνεῦμάyκαὶsonἐστινvida.ζωή
Peroἀλλὰhayεἰσὶνalgunosτινεςde ustedesἐξ ὑμῶνqueοἳnoοὐcreen».πιστεύουσινPorqueγὰρJesúsὁ Ἰησοῦςsabíaᾔδειdesde el principioἐξ ἀρχῆςquiénesτίνεςeranεἰσὶνlos queοἱnoμὴcreíanπιστεύοντεςyκαὶquiénτίςeraἐστινel que lo iba a entregar.ὁ παραδώσων αὐτόν
Yκαὶdecía:ἔλεγεν«Por estoΔιὰ τοῦτοlesὑμῖνhe dichoεἴρηκαqueὅτιnadieοὐδεὶςpuedeδύναταιvenirἐλθεῖνa míπρός μεsi noἐὰν μὴleαὐτῷha sido dadoᾖ δεδομένονpor el Padre».ἐκ τοῦ πατρός
Desde entoncesἘκ τούτουmuchosπολλοὶde sus discípulosἐκ τῶν αὐτοῦ μαθητῶνse volvieronἀπῆλθονatrás,εἰς τὰ ὀπίσωyκαὶya noοὐκέτιandabanπεριεπάτουνcon él.μετ’ αὐτοῦ
DijoεἶπενentoncesοὖνJesúsὁ Ἰησοῦςa los doce:τοῖς δώδεκα«¿AcasoΜὴtambiénκαὶustedesὑμεῖςquierenθέλετεirse?».ὑπάγειν
Simón PedroΣίμων Πέτροςleαὐτῷrespondió:ἀπεκρίθη«Señor,Κύριε¿a quiénπρὸς τίναiremos?ἀπελευσόμεθαTú tienesἔχειςpalabrasῥήματαde vida eterna.ζωῆς αἰωνίου
Yκαὶnosotrosἡμεῖςhemos creídoπεπιστεύκαμενyκαὶhemos conocidoἐγνώκαμενqueὅτιtúσὺeresεἶel Santoὁ ἅγιοςde Dios».τοῦ θεοῦ
Jesúsὁ Ἰησοῦςlesαὐτοῖςrespondió:ἀπεκρίθη«¿NoΟὐκlos elegíἐξελεξάμηνyoἐγὼa ustedes,ὑμᾶςlos doce?τοὺς δώδεκαYκαὶunoεἷςde ustedesἐξ ὑμῶνesἐστινun diablo».διάβολός
Hablabaἔλεγεν δὲde Judas,τὸν Ἰούδανhijode SimónΣίμωνοςIscariote;Ἰσκαριώτουporqueγὰρeste,οὗτοςunoεἷςde los doce,ἐκ τῶν δώδεκαloαὐτόνiba aἔμελλενentregar.παραδιδόναι