Yδὲel sumo sacerdoteὁ ἀρχιερεύςdijo:Εἶπεν«¿AcasoΕἰesἔχειestoταῦταasí?».οὕτως
Y élὁ δὲdijo:ἔφη«HermanosἌνδρες ἀδελφοὶyκαὶpadres,πατέρεςescuchen:ἀκούσατεEl DiosὉ θεὸςde la gloriaτῆς δόξηςse aparecióὤφθηa nuestro padreτῷ πατρὶ ἡμῶνAbrahamἈβραὰμestandoὄντιen Mesopotamia,ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳantes queπρὶν ἢhabitaraκατοικῆσαι αὐτὸνen Harán,ἐν Χαρράν
yκαὶleπρὸς αὐτόνdijo:εἶπενSalἜξελθεde tu tierraἐκ τῆς γῆς σουyκαὶde tu parentela,ἐκ τῆς συγγενείας σουyκαὶvenδεῦροa la tierraεἰς τὴν γῆνqueἣν ἄνyo teσοιmostraré.δείξω
Entoncesτότεsalióἐξελθὼνde la tierraἐκ γῆςde los caldeosΧαλδαίωνy habitóκατῴκησενen Harán;ἐν Χαρράνy de allí,κἀκεῖθενdespués deμετὰ τὸmorirἀποθανεῖνsu padre,τὸν πατέρα αὐτοῦDioslo trasladóμετῴκισεν αὐτὸνa esta tierraεἰς τὴν γῆν ταύτηνen la queεἰς ἣνustedesὑμεῖςhabitanκατοικεῖτεahora.νῦν
Yκαὶnoοὐκleαὐτῷdioἔδωκενherenciaκληρονομίανen ella,ἐν αὐτῇni siquieraοὐδὲel espacioβῆμαde un pie;ποδόςperoκαὶprometióἐπηγγείλατοdárselaδοῦναι αὐτὴνen posesiónεἰς κατάσχεσινa élαὐτῷyκαὶa su descendenciaτῷ σπέρματι αὐτοῦdespués de él,μετ’ αὐτόνcuando aún noοὐκteníaὄντος αὐτῷhijo.τέκνου
YδὲDiosὁ θεὸςhablóἐλάλησενasí:οὕτωςqueὅτιsu descendenciaτὸ σπέρμα αὐτοῦseríaἔσταιextranjeraπάροικονen tierraἐν γῇajena,ἀλλοτρίᾳyκαὶque la esclavizaríanδουλώσουσιν αὐτὸyκαὶla maltrataríanκακώσουσινcuatrocientos años.ἔτη τετρακόσια
Yκαὶa la naciónτὸ ἔθνοςa la cualᾧ ἐὰνsirvan,δουλεύσουσινyoἐγώla juzgaré,κρινῶdijoεἶπενDios;ὁ θεὸςyκαὶdespués de estoμετὰ ταῦταsaldránἐξελεύσονταιyκαὶmeμοιrendirán cultoλατρεύσουσίνen este lugar.ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ
Yκαὶleαὐτῷdioἔδωκενel pactoδιαθήκηνde la circuncisión;περιτομῆςyκαὶasíοὕτωςAbrahamengendróἐγέννησενa Isaacτὸν Ἰσαὰκyκαὶloαὐτὸνcircuncidóπεριέτεμενal octavo día;τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃeκαὶIsaacἸσαὰκa Jacob,τὸν ἸακώβyκαὶJacobἸακὼβa los doce patriarcas.τοὺς δώδεκα πατριάρχας
YΚαὶlos patriarcas,οἱ πατριάρχαιpor envidia,ζηλώσαντεςvendieronἀπέδοντοa Joséτὸν Ἰωσὴφpara Egipto;εἰς ΑἴγυπτονperoκαὶDiosὁ θεὸςestabaἦνcon él,μετ’ αὐτοῦ
yκαὶloαὐτὸνlibróἐξείλατοde todas sus aflicciones,ἐκ πασῶν τῶν θλίψεων αὐτοῦyκαὶleαὐτῷdioἔδωκενgraciaχάρινyκαὶsabiduríaσοφίανdelante deἐναντίονFaraón,Φαραὼreyβασιλέωςde Egipto,Αἰγύπτουqueκαὶloαὐτὸνpusoκατέστησενpor gobernadorἡγούμενονsobre Egiptoἐπ’ Αἴγυπτονyκαὶsobre toda su casa.ὅλον τὸν οἶκον αὐτοῦ
Entoncesδὲvinoἦλθενhambreλιμὸςsobre todo Egiptoἐφ’ ὅλην τὴν ΑἴγυπτονyκαὶCanaán,Χανάανyκαὶgran aflicción,θλῖψις μεγάληyκαὶnuestros padresοἱ πατέρες ἡμῶνnoοὐχhallabanηὕρισκονalimentos.χορτάσματα
Peroδὲcuando Jacob oyóἀκούσας Ἰακὼβque habíaὄνταtrigoσιτίαen Egipto,εἰς Αἴγυπτονenvióἐξαπέστειλενa nuestros padresτοὺς πατέρας ἡμῶνla primera vez.πρῶτον
Yκαὶen la segunda,ἐν τῷ δευτέρῳJoséἸωσὴφse dio a conocerἀνεγνωρίσθηa sus hermanos,τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦyκαὶel linajeτὸ γένοςde JoséἸωσήφquedóἐγένετοmanifiestoφανερὸνa Faraón.τῷ Φαραὼ
YδὲJoséἸωσὴφenvióἀποστείλαςa llamarμετεκαλέσατοa su padreτὸν πατέρα αὐτοῦJacobἸακὼβyκαὶa toda su parentela,πᾶσαν τὴν συγγένειανsetenta y cincoἑβδομήκοντα πέντεpersonas.ἐν ψυχαῖς
YκαὶJacobἸακὼβdescendióκατέβηa Egipto,εἰς Αἴγυπτονyκαὶmurióἐτελεύτησενél,αὐτὸςy tambiénκαὶnuestros padres;οἱ πατέρες ἡμῶν
yκαὶfueron trasladadosμετετέθησανa Siquem,εἰς Συχὲμyκαὶpuestosἐτέθησανen el sepulcroἐν τῷ μνήματιqueᾧAbrahamἈβραὰμhabía compradoὠνήσατοpor precioτιμῆςde plataἀργυρίουa los hijosπαρὰ τῶν υἱῶνde HamorἙμμὼρen Siquem.ἐν Συχέμ
PeroδὲcuandoΚαθὼςse acercabaἤγγιζενel tiempoὁ χρόνοςde la promesaτῆς ἐπαγγελίαςqueἧςDiosὁ θεὸςhabía prometidoὡμολόγησενa Abraham,τῷ Ἀβραάμel puebloὁ λαὸςcrecióηὔξησενyκαὶse multiplicóἐπληθύνθηen Egipto,ἐν Αἰγύπτῳ
hasta queἄχρι οὗse levantóἀνέστηotro reyἕτερος βασιλεὺςsobre Egipto,ἐπ’ Αἴγυπτονqueὃςnoοὐκhabía conocidoᾔδειa José.τὸν Ἰωσήφ
Este,οὗτοςobrando con astuciaκατασοφισάμενοςcontra nuestro linaje,τὸ γένος ἡμῶνmaltratóἐκάκωσενa nuestros padres,τοὺς πατέραςhaciéndolesτοῦ ποιεῖνabandonarἔκθεταa sus niñosτὰ βρέφη αὐτῶνpara queεἰς τὸnoμὴsobrevivieran.ζῳογονεῖσθαι
En ese tiempoἐν ᾧ καιρῷnacióἐγεννήθηMoisés,Μωϋσῆςyκαὶeraἦνhermosoἀστεῖοςa los ojos de Dios;τῷ θεῷyὃςfue criadoἀνετράφηtres mesesμῆνας τρεῖςen la casaἐν τῷ οἴκῳde su padre.τοῦ πατρός
Yδὲcuando fue abandonado,ἐκτεθέντος αὐτοῦla hijaἡ θυγάτηρde FaraónΦαραὼloαὐτὸνrecogióἀνείλατοyκαὶloαὐτὸνcrioἀνεθρέψατοcomo hijoεἰς υἱόνsuyo.ἑαυτῇ
YκαὶMoisésΜωϋσῆςfue instruidoἐπαιδεύθηen toda la sabiduríaπάσῃ σοφίᾳde los egipcios,Αἰγυπτίωνyδὲeraἦνpoderosoδυνατὸςen sus palabrasἐν λόγοις αὐτοῦyκαὶobras.ἔργοις
YδὲcuandoὩςcumplióἐπληροῦτο αὐτῷcuarenta años,τεσσερακονταετὴς χρόνοςle vinoἀνέβηal corazónἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτοῦvisitarἐπισκέψασθαιa sus hermanos,τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦlos hijosτοὺς υἱοὺςde Israel.Ἰσραήλ
Yκαὶal verἰδώνa unoτιναque era maltratado,ἀδικούμενονlo defendió,ἠμύνατοyκαὶvengóἐποίησεν ἐκδίκησινal oprimido,τῷ καταπονουμένῳmatandoπατάξαςal egipcio.τὸν Αἰγύπτιον
Él pensabaἐνόμιζεν δὲque sus hermanosτοὺς ἀδελφοὺςentenderíanσυνιέναιqueὅτιDiosὁ θεὸςlesαὐτοῖςdabaδίδωσινla salvaciónσωτηρίανpor medio de su mano;διὰ χειρὸς αὐτοῦpero ellosοἱ δὲnoοὐlo entendieron.συνῆκαν
Yτεal día siguienteτῇ ἐπιούσῃ ἡμέρᾳse presentóὤφθηa unosαὐτοῖςque reñían,μαχομένοιςyκαὶprocuraba ponerlos en paz,συνήλλασσεν αὐτοὺς εἰς εἰρήνηνdiciendo:εἰπώνHombres,Ἄνδρεςsonἐστεhermanos;ἀδελφοί¿por quéἱνατίse maltratanἀδικεῖτεel uno al otro?ἀλλήλους
Peroδὲel que maltratabaὁ ἀδικῶνa su prójimoτὸν πλησίονloαὐτὸνrechazó,ἀπώσατοdiciendo:εἰπών¿QuiénΤίςteσεha puestoκατέστησενpor jefeἄρχονταyκαὶjuezδικαστὴνsobre nosotros?ἐφ’ ἡμῶν
¿Acasoμὴquieresθέλειςmatarmeἀνελεῖν μεtú,σὺcomoὃν τρόπονmatasteἀνεῖλεςayerἐχθὲςal egipcio?τὸν Αἰγύπτιον
Al oír esta palabra,ἐν τῷ λόγῳ τούτῳMoisésδὲ Μωϋσῆςhuyóἔφυγενyκαὶvivióἐγένετοcomo extranjeroπάροικοςen la tierraἐν γῇde Madián,Μαδιάμdondeοὗengendróἐγέννησενdos hijos.υἱοὺς δύο
YΚαὶcumplidosπληρωθέντωνcuarenta años,ἐτῶν τεσσεράκονταse le aparecióὤφθη αὐτῷen el desiertoἐν τῇ ἐρήμῳdel monteτοῦ ὄρουςSinaíΣινᾶun ángelἄγγελοςen la llamaἐν φλογὶde fuegoπυρὸςde una zarza.βάτου
YδὲMoisés,ὁ Μωϋσῆςal verlo,ἰδὼνse maravillóἐθαύμασενde la visión;τὸ ὅραμαyδὲal acercarseπροσερχομένου αὐτοῦpara mirar,κατανοῆσαιvinoἐγένετοla vozφωνὴdel Señor:κυρίου
YoἘγὼsoy el Diosὁ θεὸςde tus padres,τῶν πατέρων σουel Diosὁ θεὸςde Abraham,Ἀβραὰμyκαὶde Isaac,Ἰσαὰκyκαὶde Jacob.ἸακώβYδὲMoisés,Μωϋσῆςtemblando,ἔντρομος γενόμενοςnoοὐκse atrevíaἐτόλμαa mirar.κατανοῆσαι
Yδὲel Señorὁ κύριοςleαὐτῷdijo:εἶπενQuitaΛῦσονlas sandaliasτὸ ὑπόδημαde tus pies,τῶν ποδῶν σουporqueγὰρel lugarὁ τόποςen queἐφ’ ᾧestásἕστηκαςesἐστίνtierraγῆsanta.ἁγία
He visto bienἰδὼν εἶδονel maltratoτὴν κάκωσινde mi puebloτοῦ λαοῦ μουque está en Egipto,τοῦ ἐν Αἰγύπτῳyκαὶhe oídoἤκουσαsu gemido,τοῦ στεναγμοῦ αὐτοῦyκαὶhe descendidoκατέβηνpara librarlos.ἐξελέσθαι αὐτούςYκαὶahora,νῦνven,δεῦροteσεenviaréἀποστείλωa Egipto.εἰς Αἴγυπτον
A este Moisés,Τοῦτον τὸν Μωϋσῆνal queὃνrechazaronἠρνήσαντοdiciendo:εἰπόντες¿QuiénΤίςteσεha puestoκατέστησενpor jefeἄρχονταyκαὶjuez?,δικαστήνa esteτοῦτονDiosὁ θεὸςlo envióἀπέσταλκενtambiénκαὶcomo jefeἄρχονταyκαὶlibertadorλυτρωτὴνpor manoσὺν χειρὶdel ángelἀγγέλουque se le aparecióτοῦ ὀφθέντος αὐτῷen la zarza.ἐν τῇ βάτῳ
Esteοὗτοςlosαὐτοὺςsacó,ἐξήγαγενhaciendoποιήσαςprodigiosτέραταyκαὶseñalesσημεῖαen la tierraἐν γῇde Egipto,Αἰγύπτῳyκαὶen el mar Rojo,ἐν Ἐρυθρᾷ Θαλάσσῃyκαὶen el desiertoἐν τῇ ἐρήμῳdurante cuarenta años.ἔτη τεσσεράκοντα
Esteοὗτόςesἐστινel Moisésὁ Μωϋσῆςque dijoὁ εἴπαςa los hijosτοῖς υἱοῖςde Israel:ἸσραήλDiosὁ θεὸςlesὑμῖνlevantaráἀναστήσειun profetaΠροφήτηνcomo yoὡς ἐμέde entre sus hermanos.ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν
Esteοὗτόςesἐστινel que estuvoὁ γενόμενοςen la asambleaἐν τῇ ἐκκλησίᾳen el desiertoἐν τῇ ἐρήμῳcon el ángelμετὰ τοῦ ἀγγέλουque le hablabaτοῦ λαλοῦντος αὐτῷen el monteἐν τῷ ὄρειSinaí,Σινᾶyκαὶcon nuestros padres;τῶν πατέρων ἡμῶνel queὃςrecibióἐδέξατοpalabras vivasλόγια ζῶνταpara dárnoslas;δοῦναι ἡμῖν
al cualᾧnuestros padresοἱ πατέρες ἡμῶνnoοὐκquisieronἠθέλησανobedecer,ὑπήκοοι γενέσθαιsino queἀλλὰlo rechazaron,ἀπώσαντοyκαὶen sus corazonesἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶνse volvieronἐστράφησανa Egipto,εἰς Αἴγυπτον
diciendoεἰπόντεςa Aarón:τῷ ἈαρώνHaznosΠοίησον ἡμῖνdiosesθεοὺςqueοἳvayan delanteπροπορεύσονταιde nosotros;ἡμῶνporqueγὰρa este Moisésὁ Μωϋσῆς οὗτοςqueὃςnosἡμᾶςsacóἐξήγαγενde la tierraἐκ γῆςde Egipto,Αἰγύπτουnoοὐκsabemosοἴδαμενquéτίleαὐτῷha sucedido.ἐγένετο
Yκαὶen aquellos díasἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναιςhicieron un becerro,ἐμοσχοποίησανyκαὶofrecieronἀνήγαγονsacrificioθυσίανal ídolo,τῷ εἰδώλῳyκαὶse alegrabanεὐφραίνοντοen las obrasἐν τοῖς ἔργοιςde sus manos.τῶν χειρῶν αὐτῶν
PeroδὲDiosὁ θεὸςse apartóἔστρεψενyκαὶlosαὐτοὺςentregóπαρέδωκενa rendir cultoλατρεύεινal ejércitoτῇ στρατιᾷdel cielo,τοῦ οὐρανοῦcomoκαθὼςestá escritoγέγραπταιen el libroἐν βίβλῳde los profetas:τῶν προφητῶν¿AcasoΜὴmeμοιofrecieronπροσηνέγκατέvíctimasσφάγιαyκαὶsacrificiosθυσίαςdurante cuarenta añosἔτη τεσσεράκονταen el desierto,ἐν τῇ ἐρήμῳcasaοἶκοςde Israel?Ἰσραήλ
Yκαὶllevaronἀνελάβετεla tiendaτὴν σκηνὴνde Moloc,τοῦ Μολὸχyκαὶla estrellaτὸ ἄστρονdel diosτοῦ θεοῦRefán,Ῥαιφάνlas imágenesτοὺς τύπουςqueοὓςhicieronἐποιήσατεpara adorarlas.προσκυνεῖν αὐτοῖςYκαὶlos deportaréμετοικιῶ ὑμᾶςmás alláἐπέκειναde Babilonia.Βαβυλῶνος
Nuestros padresτοῖς πατράσιν ἡμῶνteníanἦνen el desiertoἐν τῇ ἐρήμῳla tiendaἩ σκηνὴdel testimonio,τοῦ μαρτυρίουcomoκαθὼςlo había ordenadoδιετάξατοel que hablóὁ λαλῶνa Moisés,τῷ Μωϋσῇque la hicieraποιῆσαι αὐτὴνsegún el modeloκατὰ τὸν τύπονqueὃνhabía visto.ἑωράκει
La cualἣνtambiénκαὶnuestros padres,οἱ πατέρες ἡμῶνhabiéndola recibido,διαδεξάμενοιla introdujeronεἰσήγαγονcon Josuéμετὰ Ἰησοῦen la posesiónἐν τῇ κατασχέσειde las nacionesτῶν ἐθνῶνqueὧνDiosὁ θεὸςexpulsóἐξῶσενde delanteἀπὸ προσώπουde nuestros padres,τῶν πατέρων ἡμῶνhasta los díasἕως τῶν ἡμερῶνde David,Δαυίδ
el cualὃςhallóεὗρενgraciaχάρινdelante de Dios,ἐνώπιον τοῦ θεοῦyκαὶpidióᾐτήσατοhallarεὑρεῖνuna moradaσκήνωμαpara el Diosτῷ θεῷde Jacob.Ἰακώβ
PeroδὲSalomónΣολομῶνleαὐτῷedificóοἰκοδόμησενuna casa.οἶκον
Sin embargo,ἀλλ’el Altísimoὁ ὕψιστοςnoοὐχhabitaκατοικεῖenἐνcasashechas por manos,χειροποιήτοιςcomoκαθὼςdiceλέγειel profeta:ὁ προφήτης
El cieloὉ οὐρανόςes mi trono,μοι θρόνοςyδὲla tierraἡ γῆel estradoὑποπόδιονde mis pies.τῶν ποδῶν μου¿Qué casaποῖον οἶκονmeμοιedificarán?,οἰκοδομήσετέdiceλέγειel Señor,κύριος¿oἢcuálτίςes el lugarτόποςde mi reposo?τῆς καταπαύσεώς μου
¿Noοὐχὶhizoἐποίησενmi manoἡ χείρ μουtodas estas cosas?ταῦτα πάντα
Duros de cerviz,Σκληροτράχηλοιeκαὶincircuncisosἀπερίτμητοιde corazónκαρδίαιςyκαὶde oídos:τοῖς ὠσίνustedesὑμεῖςsiempreἀεὶresistenἀντιπίπτετεal Espíritu Santo;τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳcomoὡςsus padres,οἱ πατέρες ὑμῶνasí también ustedes.καὶ ὑμεῖς
¿A cuálτίναde los profetasτῶν προφητῶνnoοὐκpersiguieronἐδίωξανsus padres?οἱ πατέρες ὑμῶνYκαὶmataronἀπέκτεινανa los que anunciaron de antemanoτοὺς προκαταγγείλανταςla venidaπερὶ τῆς ἐλεύσεωςdel Justo,τοῦ δικαίουde quienοὗahoraνῦνustedesὑμεῖςse han hechoἐγένεσθεtraidoresπροδόταιyκαὶasesinos;φονεῖς
ustedes queοἵτινεςrecibieronἐλάβετεla leyτὸν νόμονpor disposiciónεἰς διαταγὰςde ángeles,ἀγγέλωνyκαὶnoοὐκla guardaron».ἐφυλάξατε
Al oírἈκούοντες δὲestas cosas,ταῦταse enfurecíanδιεπρίοντοen sus corazonesταῖς καρδίαις αὐτῶνyκαὶrechinabanἔβρυχονlos dientesτοὺς ὀδόνταςcontra él.ἐπ’ αὐτόν
Pero él,ὑπάρχων δὲllenoπλήρηςdel Espíritu Santo,πνεύματος ἁγίουfijando los ojosἀτενίσαςen el cielo,εἰς τὸν οὐρανὸνvioεἶδενla gloriaδόξανde Dios,θεοῦyκαὶa JesúsἸησοῦνde pieἑστῶταa la derechaἐκ δεξιῶνde Dios,τοῦ θεοῦ
yκαὶdijo:εἶπεν«Miren,Ἰδοὺveoθεωρῶlos cielosτοὺς οὐρανοὺςabiertos,διηνοιγμένουςyκαὶal Hijoτὸν υἱὸνdel Hombreτοῦ ἀνθρώπουde pieἑστῶταa la derechaἐκ δεξιῶνde Dios».τοῦ θεοῦ
Entonces,δὲgritandoκράξαντεςa gran voz,φωνῇ μεγάλῃse taparonσυνέσχονlos oídosτὰ ὦτα αὐτῶνyκαὶse lanzaronὥρμησανa unaὁμοθυμαδὸνcontra él;ἐπ’ αὐτόν
yκαὶechándoloἐκβαλόντεςfuera de la ciudad,ἔξω τῆς πόλεωςlo apedreaban.ἐλιθοβόλουνYκαὶlos testigosοἱ μάρτυρεςpusieronἀπέθεντοsus mantosτὰ ἱμάτια αὐτῶνa los piesπαρὰ τοὺς πόδαςde un jovenνεανίουllamadoκαλουμένουSaulo.Σαύλου
Yκαὶapedreabanἐλιθοβόλουνa Estebanτὸν Στέφανονmientras él invocabaἐπικαλούμενονyκαὶdecía:λέγοντα«SeñorΚύριεJesús,Ἰησοῦrecibeδέξαιmi espíritu».τὸ πνεῦμά μου
Yδὲpuesto de rodillas,θεὶς τὰ γόναταclamóἔκραξενa gran voz:φωνῇ μεγάλῃ«Señor,Κύριεnoμὴlesαὐτοῖςtomes en cuentaστήσῃςeste pecado».ταύτην τὴν ἁμαρτίανYκαὶdichoεἰπὼνesto,τοῦτοdurmió.ἐκοιμήθη